Margines bezpieczeństwa: gdzie nie umieszczać tekstu
Margines bezpieczeństwa w druku to pas wewnątrz linii cięcia, w którym nie umieszczasz tekstu, logo ani numerów telefonu. Przy wizytówkach i ulotkach wynosi minimum 3–5 mm od krawędzi, przy plakatach 5–10 mm, a spad poza formatem netto to zwykle 3 mm. W roll-upie dolne ok. 10–15 cm chowa się w kasecie, a w banerze z oczkami tekst trzymaj co najmniej 5 cm od krawędzi, bo gilotyna i ploter mogą przesunąć cięcie o ok. 1 mm, a oczka i zgrzew zajmują brzeg.
Napis przycięty w połowie litery, numer telefonu ucięty na wizytówce albo hasło roll-upu schowane w kasecie to błędy, których nie poprawisz po wydrukowaniu. Prawie zawsze wynikają z tego samego: tekst stoi za blisko krawędzi. W tym poradniku dowiesz się, czym różni się linia cięcia od spadu i strefy bezpiecznej. Znajdziesz też konkretne wartości w milimetrach i centymetrach dla różnych produktów, od wizytówki po baner na płot.
Linia cięcia, spad i strefa bezpieczna: co jest czym?
Każdy plik do druku ma trzy ważne granice. Linia cięcia wyznacza format netto, czyli docelowy wymiar produktu, na przykład 90×50 mm dla wizytówki. Spad to tło wysunięte poza linię cięcia, zwykle o 3 mm z każdej strony, które zostanie odcięte. Strefa bezpieczna to obszar wewnątrz formatu, odsunięty od linii cięcia o margines bezpieczeństwa. Tylko tam umieszczasz tekst i ważne elementy.
Spad i margines działają razem. Spad chroni przed białą nitką na krawędzi, gdy cięcie przesunie się na zewnątrz. Margines chroni przed obcięciem treści, gdy cięcie przesunie się do środka.
| Strefa | Gdzie leży | Co tam umieszczasz |
|---|---|---|
| Spad | 3 mm poza linią cięcia | Tylko przedłużenie tła, zdjęć i kolorowych pól |
| Linia cięcia | Krawędź formatu netto | Nic ważnego, tu pracuje nóż |
| Margines bezpieczeństwa | Pas 3–10 mm do środka od linii cięcia (zależnie od produktu) | Tło, dekoracje, nic czytelnego |
| Strefa bezpieczna | Wnętrze formatu za marginesem | Tekst, logo, kontakt, kody QR |
Dlaczego gilotyna nie tnie idealnie?
Drukarnia nie tnie każdego egzemplarza osobno. Na jednym arkuszu mieści się wiele użytków, a gilotyna tnie cały stos naraz. Kartki w stosie minimalnie się przesuwają, a druk bywa lekko przesunięty względem arkusza. W praktyce przyjmuje się tolerancję ok. 0,5–1 mm w każdą stronę. Ploter tnący naklejki po obrysie ma podobny rozrzut.
Dlatego cienka ramka 2 mm od krawędzi to zły pomysł. Na jednych egzemplarzach wyjdzie szeroka na 1 mm, na innych na 3 mm, i od razu widać nierówność. Jeśli chcesz ramkę, odsuń ją co najmniej 5–6 mm od krawędzi albo poprowadź tło do spadu bez ramki.
Ile mm marginesu bezpieczeństwa dla różnych produktów?
Wartości różnią się z dwóch powodów: z wielkości produktu i ze sposobu wykończenia. Im większy format, tym dalej od krawędzi patrzy oko, a im więcej obróbki (bigowanie, oczkowanie, montaż), tym większy margines. Poniższe wartości to bezpieczne minimum stosowane w drukarniach. Jeśli Twoja drukarnia podaje własne wymagania, mają one pierwszeństwo.
| Produkt | Spad | Margines bezpieczeństwa |
|---|---|---|
| Wizytówka 90×50 / 85×55 mm | 3 mm | min. 3 mm, lepiej 4–5 mm |
| Metka, zawieszka 50×90 mm | 3 mm | 4–5 mm, plus ok. 5 mm wokół otworu na sznurek |
| Ulotka A6, DL, A5 | 3 mm | 4–5 mm |
| Ulotka A4, menu, dyplom A4 | 3 mm | 5 mm |
| Plakat A3–A1 | 3 mm | 5–10 mm, przy antyramie lub ramie więcej |
| Naklejka, etykieta wycinana | 2–3 mm | 2–3 mm od linii wykrojnika |
| Szyld, tablica | zależy od montażu | 3–5 cm od otworów i krawędzi ramy |
| Roll-up 85×200 / 100×200 cm | zgodnie z drukarnią | boki 2–3 cm, góra 3–5 cm, dół 10–15 cm |
| Baner z oczkami | zgodnie z drukarnią | min. 5 cm, przy dużych banerach 5–10 cm |
Roll-up: dolna część chowa się w kasecie
Roll-up ma pułapkę, której nie ma w zwykłym druku. Dolna krawędź grafiki jest przyklejona do wałka w kasecie, a przy rozłożonym systemie jej część zostaje w środku lub zasłania ją obudowa. W zależności od modelu jest to ok. 10–15 cm. Na górze grafikę trzyma listwa zaciskowa, która zabiera kolejne kilka centymetrów.
Do tego dochodzi ergonomia. Dół roll-upu jest na wysokości kolan i nikt go nie czyta, więc nawet tekst powyżej kasety niewiele da. Logo i hasło umieść w górnej połowie, a najważniejsze informacje mniej więcej na wysokości 100–190 cm od podłogi.
- Dolne 10–15 cm: tylko tło, bez napisów, adresu strony ani kodu QR.
- Górne 3–5 cm: bez tekstu i logo, listwa może je przykryć.
- Boki: 2–3 cm od krawędzi, bo materiał bywa lekko podwinięty lub nierówno docięty.
- Kod QR i stronę www umieść nie niżej niż ok. 80–100 cm, żeby dało się je zeskanować bez kucania.
Baner z oczkami: gdzie kończy się bezpieczny obszar?
Baner na płot lub rusztowanie wykańcza się zgrzewem lub podwinięciem krawędzi, a w nim montuje się metalowe oczka, zwykle co ok. 50 cm. Oczko ma kilkanaście milimetrów średnicy i stoi kilka centymetrów od brzegu, a podwinięcie zabiera zwykle 2–4 cm. Litera pod oczkiem zostanie przebita, a litera na zgrzewie będzie pofałdowana.
Trzymaj tekst co najmniej 5 cm od każdej krawędzi, a przy banerach 300×100 i 500×100 cm raczej 5–10 cm. Taki baner czyta się z kilku lub kilkunastu metrów, więc szerszy margines wygląda po prostu lepiej. Jeśli baner będzie przywiązany opaskami do siatki, pamiętaj, że w miejscach mocowania materiał może się marszczyć.
Ulotki składane, naklejki i szyldy: o czym jeszcze pamiętać?
Margines dotyczy nie tylko zewnętrznych krawędzi. W ulotce składanej linia bigu działa jak dodatkowa krawędź. Tekst trzymaj 3–5 mm od złamania, a panel wsuwany do środka (w ulotce DL składanej na trzy) zrób węższy o 2–3 mm, żeby nie gniótł się przy zginaniu.
Przy naklejkach i etykietach wycinanych po obrysie liczy się linia wykrojnika, nie prostokąt pliku. Przy kole i owalu tekst biegnący po łuku łatwo „ucieka” do krawędzi, więc sprawdź go w najwęższym miejscu. W szyldach i tablicach margines wyznaczają otwory na śruby, dystanse i rama. Odsuń treść 3–5 cm od narożników i krawędzi zasłoniętych montażem.
Jak ustawić margines bezpieczeństwa w pliku?
W programach do składu (InDesign, Illustrator, Affinity) ustaw format netto, spad 3 mm i linie pomocnicze marginesu, na przykład 5 mm do środka. W edytorach online włącz opcję pokazywania spadu i marginesów przed eksportem. Zapisuj PDF do druku ze spadem, a jeśli drukarnia o to prosi, także ze znacznikami cięcia.
Formaty wielkie drukarnie przyjmują często w skali 1:10. Roll-up 85×200 cm ma wtedy w pliku 85×200 mm, a margines 10 cm to 1 cm w pliku. Rozdzielczość też liczy się w skali: 100–150 DPI w rzeczywistym rozmiarze to 1000–1500 DPI w pliku 1:10. Tak przygotowuje pliki między innymi plakaty.shop (wielkareklama.eu studio). Małe formaty dostajesz tam jako PDF w wymiarze netto ze spadem 3 mm i z marginesem bezpieczeństwa, a roll-upy i banery w skali 1:10.
- Ustaw format netto, nie brutto.
- Dodaj spad 3 mm i przedłuż w nim tło.
- Wyznacz linie marginesu zgodnie z tabelą powyżej.
- Sprawdź podgląd z przyciętymi krawędziami przed wysłaniem.
Lista kontrolna
- Format pliku to wymiar netto produktu, a spad wynosi 3 mm z każdej strony
- Tło, zdjęcia i kolorowe pola wychodzą w spad
- Tekst, logo i kontakt są co najmniej 3–5 mm od linii cięcia (plakat 5–10 mm)
- Brak cienkich ramek tuż przy krawędzi
- Roll-up: dolne 10–15 cm i górne 3–5 cm bez treści
- Baner: napisy min. 5 cm od brzegu, z dala od oczek i zgrzewu
- Ulotka składana: tekst 3–5 mm od linii bigu
- Plik wielkoformatowy w skali 1:10 ma odpowiednio wyższe DPI
- Wszystkie napisy, numery telefonów i adresy przeczytane osobiście
Najczęstsze pytania
Jaki margines bezpieczeństwa na wizytówce?
Minimum 3 mm od linii cięcia, a bezpieczniej 4–5 mm. Do tego dochodzi spad 3 mm poza formatem 90×50 lub 85×55 mm. Numer telefonu i adres e-mail umieść wyraźnie w strefie bezpiecznej, bo ich obcięcie przekreśla całą wizytówkę.
Czym różni się spad od marginesu bezpieczeństwa?
Spad leży na zewnątrz formatu i jest odcinany. Wypełniasz go tłem, żeby po cięciu nie zostały białe krawędzie. Margines bezpieczeństwa leży wewnątrz formatu i chroni tekst przed obcięciem, gdy nóż przesunie się do środka.
Ile cm zostawić na dole roll-upu?
Zwykle 10–15 cm, w zależności od modelu kasety. Ta część jest przyklejona do wałka lub zasłonięta obudową. Najważniejsze treści i tak warto umieścić wyżej, na wysokości ok. 100–190 cm, gdzie patrzą przechodnie.
Jak daleko od krawędzi banera umieścić tekst?
Co najmniej 5 cm, a przy dużych banerach 5–10 cm. Brzeg zajmuje zgrzew lub podwinięcie oraz oczka montowane zwykle co ok. 50 cm. Litery w tej strefie mogą zostać przebite, pofałdowane lub zasłonięte opaskami mocującymi.
Czy plakat w antyramie potrzebuje większego marginesu?
Tak. Rama lub zaciski antyramy przykrywają kilka milimetrów brzegu, więc przy plakacie oprawionym zostaw 10 mm lub więcej. Przy plakacie wieszanym bez ramy wystarczy 5–10 mm od linii cięcia.
